Waarom simpel speelgoed soms beter werkt

Waarom simpel speelgoed soms beter werkt

Waarom simpel speelgoed soms beter werkt

Sommig speelgoed doet bijna alles zelf. Het maakt geluid, geeft licht, speelt een muziekje af en vertelt een kind precies wat het moet doen. Druk op een knop en er gebeurt iets. Dat is natuurlijk leuk, zeker voor jonge kinderen die graag ontdekken wat er allemaal mogelijk is. Maar er is ook speelgoed dat op het eerste gezicht een stuk minder bijzonder lijkt. Een paar houten blokken, een stapel bekers, een eenvoudige houten auto of een zachte knuffel.

Toch kan juist dat eenvoudige speelgoed kinderen uren bezighouden. Een paar blokken worden een toren, daarna een garage en uiteindelijk misschien wel een hele stad. Een houten auto rijdt niet vanzelf, maar kan vandaag een raceauto zijn en morgen de bezorgwagen van een denkbeeldige supermarkt. Het speelgoed verandert niet, maar het spel wel.

Dat is misschien wel het mooie aan simpel speelgoed: het hoeft niet alles voor een kind te bedenken. Er blijft ruimte over om zelf te ontdekken, te proberen en iets te verzinnen.

Speelgoed hoeft niet alles voor te doen

Wanneer je speelgoed uitzoekt, is het logisch om te kijken naar wat het allemaal kan. Hoeveel functies heeft het? Maakt het geluid? Kan het bewegen? Zijn er verschillende spelletjes mee te doen? Zeker wanneer je speelgoed cadeau geeft, is het verleidelijk om iets te kiezen dat meteen indruk maakt.

Maar meer functies betekenen niet automatisch meer speelplezier. Speelgoed dat heel precies voorschrijft wat een kind moet doen, laat soms minder ruimte voor eigen ideeën. Een speelgoedauto met lichtjes en geluid heeft bijvoorbeeld al een behoorlijk duidelijke functie. Je drukt op een knop en de auto maakt geluid. Een eenvoudige houten auto kan daarentegen van alles worden. Het ene moment rijdt hij door de woonkamer, het volgende moment is het een ambulance, een racewagen of onderdeel van een complete fantasiewereld.

Bij eenvoudig speelgoed ligt het spel minder vast. Het kind bepaalt zelf wat er gebeurt, welke regels gelden en wat het speelgoed voorstelt. Daardoor kan hetzelfde voorwerp steeds opnieuw op een andere manier worden gebruikt.

Dat betekent niet dat speelgoed met geluid, licht of elektronische functies geen waarde heeft. Het kan nieuwsgierigheid opwekken en kinderen iets nieuws laten ontdekken. Alleen is het goed om te bedenken dat speelgoed niet per se meer functies nodig heeft om interessant te zijn.

Meer ruimte voor fantasie

Een van de grootste voordelen van eenvoudig speelgoed is dat het niet altijd één vaste betekenis heeft. Een houten blok is gewoon een houten blok, totdat een kind besluit dat het een huis, telefoon, taart of onderdeel van een trein is. Een doek kan een cape worden, een tent of een deken voor een knuffel. En een paar stoelen zijn ineens voldoende om een complete bus te bouwen.

Kinderen hoeven daarvoor niet eerst te leren hoe het speelgoed werkt. Ze bedenken zelf wat ze ermee willen doen. Dat maakt eenvoudig speelgoed interessant voor fantasiespel, waarbij kinderen situaties en gebeurtenissen uit hun eigen wereld naspelen of zelf verzinnen.

Ook hoeft het speelgoed niet iedere keer opnieuw spannend te zijn. Juist doordat er niet één vast spelletje aan verbonden is, kan een kind er steeds iets anders mee bedenken. Wat gisteren een garage was, kan vandaag een boerderij zijn. Het materiaal blijft hetzelfde, maar de mogelijkheden veranderen.

Dat is ook waarom je soms ziet dat kinderen een kartonnen doos interessanter vinden dan het speelgoed dat erin zat. De doos heeft geen voorgeschreven functie. Er kan van alles mee gebeuren.

Niet het speelgoed, maar het kind doet het werk

Bij sommige soorten speelgoed gebeurt er veel zodra je op een knop drukt. Het speelgoed zingt, beweegt of geeft een reactie. Bij andere soorten speelgoed moet het kind zelf aan de slag. Het moet iets bouwen, uitproberen, combineren of bedenken.

Dat verschil kan invloed hebben op hoe kinderen spelen. In een onderzoek uit 2018 kregen 36 peuters de gelegenheid om vrij te spelen met vier of zestien speeltjes. Wanneer er minder speelgoed beschikbaar was, speelden de kinderen langer met één voorwerp en gebruikten ze het op meer verschillende manieren. Het onderzoek laat zien dat minder keuze op dat moment kan helpen om langer en gevarieerder te spelen. Het bewijst niet dat ieder kind altijd beter speelt met minder speelgoed, maar het is wel een interessante aanwijzing.

Ook onderzoek naar elektronisch speelgoed geeft stof tot nadenken. In een onderzoek uit 2016 speelden jonge kinderen met elektronisch speelgoed, traditioneel speelgoed en boeken. Tijdens het spelen met elektronisch speelgoed was er minder communicatie tussen ouders en kinderen dan bij de andere activiteiten. Een mogelijke verklaring is dat het speelgoed zelf al veel geluid en reacties produceert, waardoor er minder aanleiding is om samen te praten.

Dat betekent niet dat je elektronisch speelgoed moet vermijden. Het laat vooral zien dat het soort speelgoed verschil kan maken in hoe kinderen samen spelen en communiceren. Soms is een eenvoudige set blokken of een boek juist een mooie aanleiding om samen iets te ontdekken.

Wat maakt speelgoed interessant om mee te spelen?

Goed speelgoed hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het gaat er vooral om hoeveel mogelijkheden het biedt en hoe goed het aansluit bij de leeftijd en interesses van een kind.

Een paar voorbeelden van speelgoed dat op verschillende manieren gebruikt kan worden:

  • Houten blokken: bouwen, stapelen, sorteren, tellen of een complete fantasiewereld maken.

  • Houten auto's en voertuigen: races houden, verhalen bedenken of combineren met blokken en andere materialen.

  • Bouw- en stapelmateriaal: experimenteren met vormen, evenwicht en constructies.

  • Poppen en knuffels: verzorgen, gesprekken naspelen en eigen verhalen bedenken.

  • Teken- en knutselmateriaal: zelf iets maken zonder dat de uitkomst vooraf vaststaat.

  • Bewegingsspeelgoed: klimmen, balanceren en nieuwe manieren ontdekken om je lichaam te gebruiken.

Je hoeft overigens niet alles in huis te halen. Een kleine verzameling speelgoed waarmee verschillende soorten spel mogelijk zijn, kan al een heel eind komen. Het is vaak interessanter om te kijken wat je kind met iets doet dan hoeveel functies het speelgoed op de verpakking belooft.

Eenvoudig speelgoed hoeft niet saai te zijn

Misschien klinkt simpel speelgoed een beetje alsof je kinderen alleen nog maar houten blokken en neutrale houten dieren zou moeten geven. Maar dat is natuurlijk niet de bedoeling.

Kinderen houden van kleur, geluid, beweging en verrassingen. Een speelgoedkeuken, een verkleedkist of een pop met allerlei accessoires kan ontzettend leuk zijn. Het gaat niet om een bepaalde stijl of materiaalsoort. Een kleurrijk stuk speelgoed kan net zo goed ruimte bieden voor fantasie als een houten speelgoedauto.

Het verschil zit vooral in de manier waarop het speelgoed gebruikt kan worden. Kan een kind er zelf iets mee bedenken? Zijn er verschillende manieren om ermee te spelen? Of ligt het spel grotendeels vast en hoeft het kind vooral te reageren op wat het speelgoed doet?

Ook binnen een rustige, natuurlijke kinderkamer mag speelgoed gewoon kleur en karakter hebben. Het hoeft niet allemaal beige of minimalistisch te zijn. Het belangrijkste is dat het bij het kind past en uitnodigt om ermee aan de slag te gaan.

Moet je dan al het speelgoed met licht en geluid wegdoen?

Nee, absoluut niet. Er is niks mis mee om speelgoed te hebben dat muziek maakt, licht geeft of een kind op een andere manier verrast. Sommige kinderen vinden het geweldig en er zijn genoeg situaties waarin dit soort speelgoed gewoon voor plezier zorgt.

Het is alleen goed om af te wisselen. Wanneer het meeste speelgoed in huis voortdurend geluid maakt of allerlei reacties geeft, kan het interessant zijn om ook wat eenvoudigere opties aan te bieden. Denk aan blokken, puzzels, boekjes, knutselmateriaal of speelgoed waarmee kinderen zelf een spel kunnen verzinnen.

Je kunt ook eens kijken wat er gebeurt wanneer je een paar stukken speelgoed neerzet en de rest tijdelijk opbergt. Niet omdat er zo weinig mogelijk speelgoed in huis mag zijn, maar omdat een overzichtelijke keuze soms uitnodigt om ergens langer mee bezig te blijven. In ons artikel Hoeveel speelgoed heeft een kind nodig? vertellen we daar meer over.

Bij LILLVIK geloven we in de kracht van eenvoudig spelen

Bij LILLVIK vinden we dat speelgoed vooral een uitnodiging moet zijn om te spelen. Niet alles hoeft een vaste functie te hebben en niet ieder moment hoeft door speelgoed ingevuld te worden. We houden van ontwerpen die kinderen de ruimte geven om zelf te ontdekken, terwijl ze tegelijkertijd mooi passen in de omgeving waarin ze opgroeien.

Dat zie je terug in onze voorkeur voor tijdloze ontwerpen, natuurlijke materialen en speelgoed dat niet na één spelletje zijn aantrekkingskracht verliest. Een mooi ontworpen stuk speelgoed mag best op een plank staan of onderdeel zijn van het interieur. Maar uiteindelijk moet het vooral leuk zijn om ermee te spelen.

Een kind heeft niet altijd iets nieuws of ingewikkelds nodig om zich te vermaken. Soms zijn een paar blokken, een houten auto of een klimrek al genoeg om een hele middag bezig te zijn. De mooiste ideeën komen tenslotte niet altijd uit het speelgoed zelf, maar uit de fantasie van het kind.

Misschien is dat wel de belangrijkste gedachte: goed speelgoed hoeft niet alles te kunnen. Het moet vooral genoeg ruimte laten voor wat een kind er zelf van maakt.

Bronnen & verder lezen

  • Dauch, C., Imwalle, M., Ocasio, B., & Metz, A. E. (2018). The influence of the number of toys in the environment on toddlers’ play. PubMed

  • Sosa, A. V. (2016). Association of the Type of Toy Used During Play With the Quantity and Quality of Parent-Infant Communication. PubMed

  • American Academy of Pediatrics (2019). Selecting Appropriate Toys for Young Children in the Digital Era.Pediatrics